İyi niyet, olumlu düşünce ve güzel görüş manalarına gelen hüsnüzan, şahıslar ve olaylar hakkında değerlendirmelerde bulunurken, olabildiğince iyi niyetli davranmak ve her hâdiseyi hayra yormaktır. Sâlih bir mümin karakteri olan hüsnüzan, iç saffetinin ve gönül duruluğunun bir göstergesidir.

Biri hakkında kötü düşüncelere sahip olmaya ise suizan denir. Cenab-ı Hak, bir âyet-i kerimede suizannın çirkinliğini ifade sadedinde; “Ey iman edenler! Zandan yani; delilsiz, sırf zanna dayalı olarak başkaları hakkında olumsuz hükümler vermekten çok sakının. Çünkü zanların bir kısmı günahtır. Birbirinizin gizli hâllerini araştırmayın.” buyurmuştur. (Hucurât, 12)

Allah Resûlü (aleyhi ekmelüttehâyâ) da: “Zandan kaçının. Çünkü zanna göre delilsiz söylenen söz, içine en çok yalan karışan sözdür. Tecessüste bulunmayın, casus gibi birbirinizin gizli durumlarını, araştırmayın ve mahremiyete saygı gösterin, birbirinizin sözlerine kulak kabartmayın, birbirinizle rekabete girişmeyin, birbirinizi çekememezlik etmeyin, birbirinize karşı kin gütmeyin ve sırtınızı dönmeyin; ey Allah’ın kulları, kardeş olun!” demiş; tecessüsten, suizandan ve kardeşliği zedeleyecek her türlü davranıştan uzak durmak gerektiğini ikaz etmiştir. (Buhârî, edeb 57; Müslim, birr 28)

Efendimiz bir başka hadislerinde ; “Hüsnüzan sahibi olmak, kişinin kulluğunun güzelliğindendir.” buyurmuş; hâlis niyetli, müspet düşünceli ve güzel görüşlü olmayı, İslam’ı hazmetmenin ve onda derinleşmenin bir alâmeti saymıştır. (Ebû Dâvûd, edeb 81) Rehber-i Ekmel (aleyhissalatü vesselam), Ashâb-ı Kiram’ın biatlarını kabul ederken, bütün müminlere karşı samimi ve iyi niyetli olma hususunda da sahabeden söz almıştır.

Suizan; yeis, ucb, gurur gibi kalbî bir hastalık ve toplumun maddî-manevî hayatını yaralayan şeytânî bir tuzaktır. İnsan herkesi kendisinden üstün görmeli, işin aslını ve hikmetini bilmeden, başkalarının bazı hâl ve hareketlerini kötüleme gibi yanlışlıklara düşmemelidir.

Suizan, biraz da psikolojik bir meseledir. Devamlı kendisini başarılı görüp beğenen bir insan, hiçbir zaman başkalarını beğenmez ve takdir edemez. Bu hâl ise apaçık bir hastalıktır. Toplumun selameti için bu tiplerin çok iyi bir psikiyatrist tarafından tedavi edilmesi gerekir.

Bir mümin içtimai hayatta gözüne bir çirkinlik iliştiği zaman, tecessüs, teşhis ve tesbit peşine düşmeden, o sevimsiz fotoğraflar gönlüne akarak fuad kazanında eriyip bir hüküm kalıbına girmeden, hemen sırtını dönüp oradan uzaklaşmalı; “Allahım günahkâr kullarını hidayete erdir, beni de affet!..” demeli ve gördüğünü de unutmalıdır.

O günahı işleyen kimse, bir kere düşmüş olsa bile anında doğrulup tevbe kurnasına koşmuş, günahlarını gözyaşlarıyla yıkamış ve affedilmiş olabilir. Fakat ona şahitlik eden ve tecessüsle meseleyi derinleştiren şahıs, hâdiseyi her hatırlayışında o çirkin fiili düşündüğünden dolayı, zihin kirliliğinden bir türlü kurtulamaz ve suizannın tahribatından uzak kalamaz.

Biz hüsnü zanna memuruz ve hususiyle inananlar hakkında her zaman güzel düşünmeye mecburuz. Toplum düzeni ve asayişin temini açısından hukukî şahitliğin belli bir önemi ve yeri olsa bile, İslam’da insanların ayıplarını ifşa etme diye bir vazife yoktur. Güzel ahlak kuralları içinde başkalarının kusurlarını araştırma, onları deşifre etme ve mahcup düşürme şeklinde bir madde yer almaz. Aksine, hata ve kusur avcılığı yapmak, günahları açığa vurmak ve insanları tahkir etmek, ahlaksızlık sayılmıştır.

Tabii ki Müslümanlar iman hizmetini ve umumun hukukunu gözeterek, üzerinde nifak alâmeti bulunan insanlara karşı dikkatli ve uyanık olup, onlara vazife ve sorumluluklar verip vermeme hususunda daha temkinli olmalıdırlar.

Bu hususta, hüsnüzan, adem-i itimat prensibine göre hareket edip, Kur’ân hizmetinden onların da nasipdar olmaları için, o türlü insanlara da bazı vazifeler vermeliler ama onları hassasiyet gerektiren yerlerden uzak bulundurma yoluna gidebilirler. Böylece hem toplumun hukukunu korumuş hem de o insanların da çirkin sıfatlardan kurtulup samimi birer mümin olabilmelerine kapıyı açık tutmuş olurlar.

Her zaman hüsnüzanda bulunmak bir esas olduğu gibi başkalarını suizanna sevk edebilecek davranışlardan uzak durmak da çok önemli bir düsturdur. Özellikle bir şahs-ı manevînin parçası hükmünde olan kimseler buna daha çok dikkat etmelidirler.

Bir Müslümanın üzerinde görülen kötü bir sıfat, hemen diğer Müslümanlara hatta Müslümanlığa mal edilip dinimiz ve tüm Müslümanlar o yaftayla yaftalanıveriyor.

Bu açıdan, özellikle günümüzde kötü düşüncelerin oluşmasına meydan vermemek lazımdır. Rehber-i Ekmel Efendimiz’in bir hadise münasebetiyle ifade buyurdukları: “Şeytan, insanın damarlarında sürekli dolaşır durur ve ona olumsuz şeyler fısıldar!” sözleri, bu mevzuda bize dikkatli davranma adına yol gösterici olmalıdır. (Buhârî, i’tikâf 11, 12)

İnsanlar hakkında hüsnüzan ya da hüsn-ü şehadette bulunmanın belli ölçüleri vardır. Bazen hakkında övgü dolu sözler sarf ettiğimiz bir insan, onu hazmedecek kadar olgun olmayabilir ve bizim onun hakkında söylediğimiz sözler, onun küstahlaşmasına sebebiyet verebilir. Bu da Efendimiz’in ifadesiyle, o insanın boynunu kırma demektir. (Buhârî, şehâdât 16)  

Sözün özü;    İnsan, düşünce dünyasına göre şekillenen bir varlıktır. O nasıl düşünüyorsa, kabiliyeti ölçüsünde öyle olmaya adaydır. Güzel gören, güzel düşünür; güzel düşünen, ruhunda iyi şeylerin tohumlarını geliştirir ve kalbinde kurduğu cennetlerde yaşar gider. Sebepler dairesinde toprağın bağrında gelişen tohumlar için toprak, hava, su ve bunları meydana getiren elementlerin tesiri neyse, insanın güzel ahlak ve karakterinin gelişmesinde de düşünce ve niyetin tesiri aynıdır. Çiçekler tohumlardan, kuşlar yumurtalardan çıktıkları gibi yüksek ruh ve kusursuz karakterler de güzel düşünce ve temiz niyetlerden meydana gelirler.

İnsan bir kere başkalarını sorgulamaya başlayınca sanık sandalyesine oturtmadık hiç kimse bırakmaz, daha baştan hüsnüzanna yapışmazsa herkesi ve her şeyi suçlamaktan kendini alamaz. Dolayısıyla her fert, nefsiyle hesaplaşırken ye’se düşmemek şartıyla kendini yerden yere vurmalı fakat diğer insanlar söz konusu olduğunda hüsnüzannı esas tutmalıdır. Hamlığımızın gereği, güzel ahlaka dair çoğu meselede olduğu gibi herkes hakkında hüsnüzan edemeyebiliriz ama böyle bir düşünce tarzını işlete işlete fıtratımızın bir parçası hâline getirebiliriz.

“Peygamber ahlakı” olan hüsnü zannı, “firasat ve basiret “ ile dengelemeyi, Rabbim bizlere nasip ve müyesser eylesin.

Not: Bu Hutbe “Derin Müslümanlık” kitabından derlenmiştir.

 

“Muhakkak ki Allah ve melekleri Peygamber’e salât ederler. Ey iman edenler! Siz de O’na salât u selâm edin.” (Ahzâb sûresi, 33/56)

 

Bizim için; Cuma, Kurban ve Ramazan Bayramı günleri gibi çok bereketli ve feyiz dolu günler vardır. Bir bayram daha vardır ki, O da Allah Resûlü’nün dünyaya teşrif buyurarak, tenezzülen aramıza girip bizi şereflendirdiği gündür. O gün bütün insanlık, hatta bütün bir varlık âleminin bayramı sayılır.

 

Peygamber Efendimiz (s.a.s), 20 Nisan 571 Pazartesi günü -Hicri takvime göre Rebiülevvel ayının 12 sinde- Mekke’de doğdu. Bu mübarek geceye “Mevlid Kandili”, Onun (s.a.v), doğduğu haftaya da “Kutlu doğum haftası” deniyor.

 

Peygamber Efendimiz’in doğum günü, Hadis-i şeriflerde şöyle yer almaktadır. Kendisine pazartesi günü oruç tutulması konusu sorulunca “Ben o günde doğdum ve Kur’ân bana o günde indirildi.” şeklinde cevap vermiştir. Aynı şekilde İbni Abbas’tan; “Hz. Peygamber’in pazartesi günü doğduğu, peygamberliğin pazartesi günü geldiği, Mekke’den pazartesi günü hicret ettiği, Medine’ye pazartesi günü girdiği, vefâtına işaret sayılan âyetin pazartesi günü indiği ve pazartesi günü vefât ettiği” şeklinde, bir hadîs de rivâyet edilmektedir. (Sahihu Müslim, II, 819; Müsnedu Ahmed, V, 297; Sünenü’l-Beyhakî, IV, 300.)

 

Efendimiz ´in (s.a.s) doğum tarihi, hadisçilerin ve tarihçilerin ortak görüşüne göre; “Fil Vakası” diye bilinen Ebrehe’nin Kâbe’yi yıkmaya teşebbüs ettiği yılda, (ihtilaf olmakla birlikte) Ebrehe’nin Mekke’ye gelişinden elli gün önce; Rebiülevvel ayının 12’si, Pazartesi günüdür. Bu nedenle daha ilk dönemlerden itibaren, “İlkbahar” anlamına gelen “Rebîülevvel” ayının 12 si olan pazartesi günü”, Hz. Peygamber’in (s.a.s) doğum yıl dönümü olarak kutlanagelmiştir. 2

 

O’nun (s.a.s) mükemmelliğini ve bunun yanında da farklı özellikleriyle bir insan olduğunu şair şöyle ifade eder:

 

Muhammedün beşerün velakin leyse kel beşer.

 

Bel hüve kel yakut beynel hacer.

 

“Hz. Muhammed (s.a.s) bir beşerdir; ama diğer insanlar gibi değil. Bilakis O, taşlar arasındaki elmas gibidir.” Elmas da maddesi itibarıyla taştır ama o diğer taşlar gibi değildir; insanlar elmasın değerini bilir ve onu korurlar.

 

Viladet-i Nebî vesilesiyle üzerinde durulması gereken meselelerden biri de Peygamber Efendimiz’e (s.a.s) salat-u selam getirmedir. Efendimizin (s.a.s) doğumu vesile yapılarak, maddi manevi sıkıntıların gitmesi, mazlumların, mağdurların dertlerinin bitmesi ve dünyaya barış ve kardeşliğin hâkim olması için dualar salavatlar okuyabiliriz.

 

Salât ve selâm kelimelerinin ifade etiği mânâları ortaya koyan değişik lâfızlar kullanıldığı gibi, değişik cümlelerle getirilen birçok salavâtı şerife hadis mecmuâlarında yer almaktadır. Hadislerde zikredilen en kısa salavâtı şerife “Allâhumme salli alâ Muhammed” lafızlarıdır.

 

Salât u Selâm kelimelerinin mânâları ise şöyledir; “Salât” kelimesi; istîğfâr, mağfiret, duâ, bereket, övgü, namaz gibi anlamlara gelmektedir. “Salât”, Allah’tan olunca rahmet, meleklerden olunca mağfiret-i İlâhîyi istemeleri, mü’minlerden olunca da hayırla duâ etmek mânâlarına gelmektedir.

 

“Selâm” kelimesi ise selâmet, esenlik, emniyet anlamlarınadır ki; “selâmet ve emniyet senin üzerine olsun” demektir.

 

Hz. Peygambere (s.a.s) ve diğer peygamberlere (Aleyhimu’s-Selâm) salât ve selâm getirmek, onlara gösterilen bağlılığın, sevgi ve saygının bir tezahürüdür. Salât u Selâm aynı zamanda her yerde ve her zaman kolayca yapılabilecek bir ibadettir. 3

 

İslâm âlimlerine göre Resûlullâh’ın ismi zikredilince bir defa salât ve selâm getirmek vâcip, isminin tekrar edilişi sayısınca getirmek ise müstehap sayılmıştır. Keza namazda, tahiyyattan sonra onun isminin geçtiği ve yazıldığı yerlerde, ezan okunduğunda, cuma günlerinde, camiye girildiğinde, cenaze namazı kılınırken, kabri ziyaret edildiğinde salâ u selâm okumak müstehap olarak kabul edilmiştir.

 

Salât u selamın ayrı bir hususiyeti daha vardır. Salât u selam makbul bir duadır; yapılan diğer duaların başında ve sonunda salât u selam okununca, iki makbul dua arasında istenilen şeyler de makbul olur. Onun için hem duanın başında hem de sonunda salât u selam okumak lazımdır. Dahası bir kısım talepleri salat ü selam ambalajıyla Cenâb-ı Hakk’a sunmak da bir yoldur. Nitekim, “Salât-ı Tefrîciye”nin böyle bir yanı da vardır.

 

Rahmet duası olan salavât, Âlemlere rahmet olan Efendimiz’e (s.a.s) ulaşmaya bir vesiledir. Salâtu selâm; bir taraftan bizi Efendimiz’e bağlayıp, O’na olan sevgimizi ifade etmeye ve O’nun tarafından sevilmeye, diğer taraftan Efendimiz’in şefaatini kazanmaya vesile olur. Salavât getirme Hz. Peygamber’in (aleyhisselam) rûhuyla irtibat kurmayı ve O’nun nurundan istifâde etmeyi temin eder.

 

Hz. Peygamber’e salât ve selâm getirmenin önemini vurgulayan pek çok hadîs rivâyet edilmiştir. Bu cümleden olarak Resûlullah (s.a.s) Efendimiz: “Kim bana bir defa salât getirirse, Allah da ona on salât getirir ve on günahını affeder; on derece yükseltir.” (Nesâî Sehv 55) Hadîsin devamında: Bir gün Resûlullah sevinçli olarak geldi. Kendisine: “Sizi sevinçli görüyoruz!” denilince, şöyle buyurmuşlardır: “Bana melek geldi ve şu müjdeyi verdi: “Ey Muhammed! Rabb’in diyor ki: “Sana salât eden herkese benim on rahmette bulunmam, selâm eden herkese de benim on selâm etmem sana (ikram 4 olarak) yetmez mi?” (Nesâî Sehv 55) “Kıyamet günü bana insanların en yakını, bana en çok salavât edendir.” (Tirmizî Salât 357) “Gerçek cimri, yanında anıldığım hâlde bana salavât etmeyendir.” (Tirmizî Daavât 110) “Yeryüzünde Allah’ın seyyah melekleri vardır. Onlar ümmetimin selâmını (anında) bana ulaştırırlar.” (Nesâî Sehv 46) ”Her kim sabahleyin ve akşamleyin bana onar defa salât ü selâm okursa, kıyamet gününde benim şefaatim gelir onu bulur.” buyurmuşlardır. (Mecmaü’z-Zevâid, Cilt 10, Sh. 120; Feyzu’l-Kadîr, Cilt 6, Sh.169)

 

Resulü Ekrem (s.a.s) Efendimiz; ahirette ümmetine daha çok şefaat edebilmek için ümmetinin sınırsız dualarına ve salavâtına ihtiyaç duymaktadır. Bir diğer açıdan getirilen salât ü selâmlarda, ümmetinin Ona (s.a.s) karşı bir teşekkür borcunu yerine getirmesi anlamı da vardır. Zira ümmetine karşı son derece düşkün olan ve onlara dünya-ukbâ saâdetinin yolunu gösteren O Zât’a karşı salât ü selâm getirmek, bir vefa ve sadakat borcudur, hatta bununda ötesinde İlahî bir emirdir.

 

Rabbimiz azze ve celle hazretleri; bu günlerde yapılan hayır ve hasenatları, çekilen salatü selamları dünya sulhüne vesile eylesin.

وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيبًا

            Şayet size selam verilirse, siz de ondan daha güzel bir tarzda selamı alın, en azından verilen selâmın misli ile karşılık verin. Şüphesiz ki Allah, her şeyin hesabını hakkıyla arar.  (Nisa, 4/86)

يَا أَيُّهَا النَّاسُ ‏ ‏أَفْشُوا السَّلَامَ وَأَطْعِمُوا الطَّعَامَ وَصِلُوا الْأَرْحَامَ وَصَلُّوا بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ بِسَلَامٍ ‏

        Efendimiz şöyle buyurmuşlardır:  “Ey İnsanlar! Selamı aranızda yaygın hale getirin, sofranız herkese açık olsun, çokça ikram edin, sıla-ı rahimde de kusur etmeyin, bir de, insanların uykuya daldıkları anlarda, gecelerin karanlığını namazla delin, böylece selametle Cennet’e girersiniz!”  (İbn-i Mâce, Et’ime, 1; Dârimî, Salât, 156)

        Muhterem Müslümanlar! Hutbemiz, Selam hakkındadır.

      Selâm kelimesi, Esmâ-ı Hüsnâ’dan olup, ayıp ve kusurdan, korku ve endişeden emin olma, emniyet ve sulh içinde bulunma manalarına gelir.

Selam Duadır: Bir mü’minin diğerine “es-Selâmü aleyküm” demesi “Allah’ın selâmı senin üzerine olsun; Allah seni her türlü kazâ ve beladan korusun; selametle yaşayıp emniyet ve güven içinde Cennet’e dahil olasın” şeklindeki niyet ve mülahazalarla dua etmesidir. Diğerinin de, “Ve aleykümü’s-selâm ve rahmetullahi ve berakâtüh” diyerek “Allah’ın selâmı, rahmet ve bereketi seninle de beraber olsun; benim için istediklerinin kat kat fazlasını Allah sana da lütuf buyursun” türünden nezih duygularla mukabelede bulunması demektir.

      “Selâm”, aynı zamanda Cennetin en güzel kelâmlarından biridir. Cennet’teki en güzel söz, mü’minlerin Rahîm Rab’lerinden işitecekleri “selâm” sözüdür.  Yasin suresindeki سَلَامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحيمٍ  “Rabb-i Rahim’den sözle olan bir selâm yine onlara…” ayeti bunu ifade etmektedir. (Yâsin,58)

     Kur’an-ı Kerim, Cennet ehlinin karşılanışını, meleklerin onlara “Selâmun aleyküm, Selam olsun sizlere, ne mutlu size!” (Zümer;73) deyişlerini anlatmış ve adeta her selam sözü meleklerin,  ehl-i imanı, selam yurdunda karşılamalarını hatırlatır olmuştur.

    Bir başka ayeti kerimede Cenâb-ı Allah; “Ey iman edenler! Kendi evleriniz dışındaki evlere, sahiplerinden izin isteyip onlara selam vermeden girmeyin.” (Nûr, 27) Diyerek müminleri ikaz etmiştir.

Hutbemizin başında okuduğumuz ayeti kerimede ve daha başka âyetler de emredildiği gibi, Müslümanların daima insancıl ve nezaketli davranış göstermeleri gerekir.  Selam veren kimseye, daha candan, daha güzel, daha başka kelimeler ilave ederek, en azından onunki kadar güzel karşılık verilmelidir.

      İmran b. Husayn, selam kelimelerini çoğaltmanın fazileti ile ilgili, Efendimizin huzurunda şahit olduğu şu hadiseyi anlatır: Bir adam Peygamber Efendimize gelip:

– “Esselâmü aleyküm” dedi. Peygamberimiz de aynı şekilde mukabelede bulundu ve selâm veren oturdu.  Efendimiz: “On sevâb kazandı” buyurdu.

Sonra bir başkası gelip: -“Esselâmü aleyküm ve rahmetullah” dedi. Peygamber (s.a.s) aynı şekilde cevap verince oturdu. Efendimiz: “Yirmi sevâb kazandı”, buyurdu.

Sonra bir adam daha gelerek: -“Esselâmü aleyküm ve rahmetullahi ve berekâtühü” dedi. Efendimiz (s.a.s) de yine aynı şekilde cevap verince selâm veren oturdu. Efendimiz: “Otuz sevâb kazandı”, buyurdu. (Ebu Davud,Edeb,143.Tirmizi, Isti´zan, 2)

  Rasûl-ü Ekrem (s.a.s) Efendimiz, pek çok hadislerinde selamın önemi ve yaygınlaştırılmasının gereği üzerinde durmuştur. “İman etmedikçe Cennete giremezsiniz; birbirinizi sevmedikçe, olgun bir imana sahip olamazsınız. Size, yaptığınız takdirde birbirinizi seveceğiniz bir şeyi haber vereyim mi? Aranızda selamı yayınız!…” buyurmuştur. (Müslim, Îman, 93)  Peygamber Efendimiz “Efşû’s-Selâm” diyerek, dilimizde de kullandığımız “fâş” kelimesinin farklı bir kipiyle selamı yaygınlaştırmamızı, uğradığımız her yerde emniyet telkin etmemizi, tanısak da tanımasak da karşılaştığımız herkese selam vermemizi ve selamı hiç terk etmediğimiz bir adet haline getirmemizi emretmiştir.

   Halk arasında kullanılan, “Emniyete ve güvenliğe geldiniz, burada rahat edebilirsiniz; size teminat veriyoruz” manasına gelen “merhaba” veya “günaydın”, tünaydın” ya da bugün onların yerine kullanılmaya başlanan “iyi günler” ve “iyi geceler” gibi sözler de gönül almaya vesile olabilir; onlarla selamlaşmak, muhatabı görmezlikten gelerek hiç kâle almıyormuşçasına sessizce çekip gitmekten daha iyidir. Farklı dili konuşan ve farklı kültürü yasayan insanlarla karşılaştığımızda, onlarla anladıkları dilden selamlaşma insani ve İslami bir sorumluluktur, buna özellikle dikkat etmek hepimizin vazifesidir.

       Fakat, selamlama için kullandığımız bu kelimelerden hiçbiri “Es-Selâmu aleyküm!” demek kadar derin manalar taşımaz ve selamın yerini dolduramaz.

      Selamla ilgili bazı hatırlatmalar:

      Efendimiz; yalnızca dışarıda değil, herkesin kendi evinde de selam alıp vermesi gerektiğini belirtmiş; yanında büyüttüğü Hazreti Enes’e, “Ailenin yanına girdiğinde selam ver ki, sana ve ev halkına bereket olsun!” buyurmuştur. “(Tirmizî, İstizân 20)

  “Evlerinize girdiğiniz zaman, Allah katından kutlu, feyizli ve bereketli bir iyi dilek temennisi olarak birbirinize selam verin.” (Nûr; 61) ayetine göre de kendi evimize geldiğimizde, kendimize ve evdekilere selâm vermemiz gerekiyor. Akşam yatıp, sabahleyin kalkıldığında da evde bulunan herkese karşılıklı selâm verilip alınabilir. Bir aile ve toplum fertlerinin, birbirlerine bundan daha iyi dilekte bulunmaları düşünülemez.

      Peygamber Efendimizin (s.a.s) selâm ile ilgili hüküm ve talimatı şöyledir: “Küçükler büyüklere, binekli atlı veya arabalı olanlar yayalara, yürüyenler, oturanlara; arkadan gelenler yetişince öndekilere, iki grup karşılaştığı zaman, az olanlar çok olanlara önce selam verirler.” (Buhârî, İsti’zân, 4-7; Müslim, Selâm, I).

      Meclislere girişlerde selâm verilir. Mecliste olanlardan biri selâma cevap verirse diğerlerinden bu vazife kalkar. (Ebu Dâvud, Edeb, 141).  Aksi halde hepsi mes’ul duruma düşmüş olurlar. Zira selâm verme sünnet, mukabelede bulunmak ise farzdır. “Şüphesiz ki, Allah katında insanların en iyisi, önce selâm verendir.” (Ebû Davûd, Edeb, 133) hadîsinden ise, selâm vermede acele etmenin daha sevap olduğu anlaşılmaktadır.

    Selâm; iâdesi mümkün olmayan hallerde verilmemelidir. Bu durumlar: Kur’ân okuyan, hutbe dinleyen, namaz kılan, yemek yiyen, selâm alamayacak derecede rahatsız olanlar ve hevesine râm olmuş şekilde yaşayanlar ki Efendimiz (s.a.s): “İçki içene (içerken) selâm vermeyin…” buyurmuşlardır. (Buhari, Kitabu’l-İsti’zân)

     İslâmî âdâba göre bir gruptan ayrılırken ayrılan kişi tarafından da selâm verilmesi gerekmektedir (Ebu Dâvud, Edeb, 139)

     Gerek âyetlerden ve gerekse hadîslerden anlaşıldığına göre Selam; insanların kalplerindeki kin ve nefreti eritecek, aradaki soğuklukları giderecek ve gönüllerde bir sıcaklık hasıl edecek en önemli unsurlardan biri olarak sayılmıştır.  Öyleyse, Kur’an’ın öğrettiği o derin muhtevalı beyanla insanları selamlamaya önem verelim…. Kim bilir, belki çarşıda, pazarda önümüze gelen herkese emniyet ve güven vaat ettiğimiz zaman, bizim için de öbür âlemlerde bir kısım emniyet kapıları açılıyordur. Bizim bir selamımıza mukabil yüzlerce melek “Selam sizin de üzerinize olsun” diyor ve bize dua ediyorlardır.

   Rabbim bizleri, selam yurdunda selamla karşılanan kullarından eylesin.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

“Ey iman edenler! Haktan yana olup vargücünüzle ve bütün işlerinizde adaleti gerçekleştirin ve adalet numunesi şahitler olun. Bir topluluğa karşı, içinizde beslediğiniz kin ve öfke, sizi adaletsizliğe sürüklemesin. Âdil davranın, takvâya en uygun hareket budur. Allah’a karşı gelmekten sakının. Çünkü Allah yaptığınız her şeyden haberdardır. (Maide; 8)

“Her hak sahibine hakkını ver.” (Buhârî, Savm, 51)

Muhterem Müslümanlar! Hutbemiz, insana ve temel insan haklarına saygı üzerinedir.

Allah’ın güzel isimlerinin tecelli ettiği en kıymetli eseri, insandır. O, en yüksek saygıyı hak eden küçük bir Âlem gibidir. İnsan onuruna ve insan haklarına saygı, İslam dininin temel prensiplerindendir. Müslümanlığa göre insanlar analarından hür doğmuşlardır. Hak ve kıymet açısından hepsi birbirine eşittir. Düşünce hürriyeti, ifade hürriyeti, vicdan hürriyeti vazgeçilmez haklardandır.. ve yine Müslümanlığa göre ırk, cins, renk, dil, din ayrımı yapılmaksızın herkes aynı hak ve aynı imkânlara sahiptir.

Peygamber Efendimiz hicretle Medine’yi şereflendirdiğinde, değişik inanç, değişik düşünce ve farklı etnik guruplarla yaptığı sözleşmeye (Medine Sözleşmesine) milimi milimine riayet etmiş; dini, ırkı, sosyal seviyesi ne olursa olsun, fevkalâde bir hassasiyetle herkesin hukukunu gözetmiş ve uzak-yakın çevreye göre ‘Medine-i Münevvere’ bir ‘dâru’l-emân’ (emniyet beldesi) hâlini almıştı. Efendimiz (s.a.s) farklı zaman ve mekanlarda; malın, canın, aklın, dinin, neslin korunması hususlarında tahşidat üstüne tahşidat yapmıştı.

 Kur’an-ı Kerim’de insanın değeri ve onuru üzerine birçok ayet bulunmaktadır. Şu ifadeler, insanların yaratılış itibarıyla üstün, değerli ve eşit varlıklar olduğunu açıkça belirtmektedir: “Gerçekten Biz Âdem evlatlarını şerefli kıldık… ve onları yarattığımız varlıkların çoğuna üstün kıldık.” (İsra; 70)

 Bir diğer açıdan sosyal adalet ve hukuk önünde eşitlik ilkeleri de birçok ayet-i kerime ile dile getirilmektedir: “Allah size, emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğinizde adalete uygun tarzda hüküm vermenizi emreder. Allah bununla size ne de güzel öğüt veriyor! Şüphe yok ki Allah semî ve basîrdir (sözlerinizi de hükümlerinizi de hakkıyla işitir, bütün yaptıklarınızı hakkıyla görür).” (Nisa Suresi, 4/58)

Peygamber Efendimiz’in (s.a.s) hadisleri de insanların değeri ve eşitliği konusunda önemli mesajlar içermektedir. Bir hadislerinde, “Ey insanlar! Şunu iyi bilin ki Rabbiniz birdir, atanız da birdir. Hepiniz Âdem’densiniz, Âdem de topraktandır. Arap’ın Arap olmayana, Arap olmayanın Arap’a; beyazın siyaha, siyahın beyaza takva dışında bir üstünlüğü yoktur…”  buyurarak, insanlar arasındaki ırk, renk ve etnik köken farklarının hiçbir üstünlük sebebi olamayacağını vurgulamaktadır. (Tirmizi Tefsir’ul Kuran 50; Müsned, 5/411)

Bu aynı zamanda farklılıkları zenginlik kabul ederek birlikte yaşamanın da zihni ve fikri temellerini belirtmesi açısından çok önemlidir.

Efendimiz (sas) Hicri 11. yılın Safer ayında (Mayıs 632) saldırı için hazırlanan Bizans kuvvetlerine karşı hazırlanan birliğe Usame bin Zeyd’i kumandan tayin eder. Hz. Ebû Bekir ile Hz. Ömer gibi önde gelen sahabileri de onun emrine verir. Yalnız azatlı bir kölenin oğlu olan Hz. Üsame’nin (r.a) genç ve tecrübesiz olması bazılarının Efendimiz’in bu uygulamasına itiraz etmelerine yol açar. Bunu duyan Hz. Peygamber (s.a.s) hastalığına rağmen mescide gider ve itiraz edenlere Hz. Usame’nin babası Zeyd b. Hârise’yi Mûte Savaşı için kumandan tayin ettiği günleri hatırlatarak, “Daha önce onun babasını kumandan tayin etmeme de karşı çıkmıştınız. Babası kumandanlığa nasıl lâyıksa oğlu da lâyıktır” diyerek itirazların yersizliğini belirtir. (İbn Sa‘d, II, 190) Görüldüğü gibi, Efendimiz (s.a.s) hem Hz. Zeyd’e hem de oğlu Hz. Üsame’ye (r.anhuma) bir zamanlar Mekke ve Medine’nin aristokratları, elitleri, zenginleri, soyluları sayılabilecek insanların üzerinde bir konum ve fırsat vermiştir. Böylece bir kez daha bu uygulaması ile ırkçılığı toplumdan kaldırmak için adım atmış ve fırsat eşitliği prensiplerini bizzat hayata geçirmiştir.

İslâm, hiçbir din ve milliyet farkı gözetmeksizin bütün din mensuplarına, hatta düşmanlarına bile bu insânî değeri bahşetmiş ve onları hayatlarında da ölümlerinde de korumuş; savaşta bile cesetlerinin her türlü işkence ve tahribata maruz bırakılmasını, parçalanmasını, müsle yapılmasını haram kılmıştır.

Bir gün Efendimiz Ashâbtan bir grupla otururken, yakınlarından bir cenaze geçmiş ve Efendimiz cenazeyi görünce ayağa kalkmıştı. Yanında bulunanlar, onun bir müslüman cenazesi olmadığını, söyleyerek, “ayağa kalkmanız gerekmezdi” demek istemişlerdi. Onların bu sözü üzerine Allah Rasulü (s.a.s): “Ama, o bir insan, Müslüman değilse insan da mı değil?” cevabını vermişti. (Nesei, Cenaiz, 46)

Efendimiz (s.a.s) savaş zamanında bile olsa; kadınların, çocukların, yaşlıların öldürülmesini, ibadethanelerinin yıkılmasını, ağaçların kesilmesini, hayvanların öldürülmesini kesin olarak yasaklamıştır.

İslam âlimlerinin hemen hepsi, İslam dininin temel değerlerinden olan insan hakları, eşitlik ve adalet konuları üzerine, ciltler dolusu yorumlar yapmışlardır. Bu bağlamda akla gelen ilk örneklerden biri İmam-ı Azam’dır (v. M 767). Müslüman olmayan devletlerle süregelen çatışmaların yaşandığı ve Müslümanların o devletlerde din hürriyetine sahip olmadığı bir dönemde bile, insan haklarının din farkı gözetmeksizin herkes için geçerli olduğunu söylemiştir. İmam-ı Azam’ın bunu ifade ederken kullandığı cümle: “İnsan olarak yaratılan herkes; temel insan haklarına sahiptir.”

İslâm, asırlarca evvel, suç ve ceza mevzuunda kanunîlik ilkesini vaz’ediyor; kesinleşmiş bir suç olmadığı takdirde kimsenin suçlu sayılamayacağını, zanlının da diğer insanlar gibi haklarının bulunduğunu ve bunların kat’iyen onun elinden alınamayacağını; ihtimallere binaen insanların sorgulanamayacağını; kimseye işkence edilemeyeceğini; her hakkın muhterem olduğunu; insan haklarıyla alâkalı hiçbir şeyin küçümsenemeyeceğini önemli bir kural olarak ifade eder.  Ayrıca adaletin önemli esaslarından biri de; birisinin hatası ile akraba ve dostlarının, milletinin ve devletinin sorumlu tutulamayacağıdır. Cenab-ı Hak, Kur’an-ı Kerim’de;  “Hiçbir günahkâr, başkasının günahını yüklenmez.” herkes kendi günahının cezasını çeker buyurur. (Fâtır, 35/18)

Müslümanlığı doğru anlamanın yolu; kendi öz kaynaklarına yani Kitaba, Sünnete ve Siyer-i Nebeviye müracaattan, aynı zamanda hakiki temsilcilerini takip etmekten geçmektedir. “İnsana saygı, yaratıcıya saygıdır” “Her bir insan potansiyel olarak, Cenâb-ı Hakk’ın onun adına yemin ettiği eşref-i mahlûk bir varlıktır”,  “İnsan haklarının korunması ilahi bir emirdir ve o toplumun her kesimi eşit hak ve imkânlara sahiptir.

Rabbim bizleri insana layık olduğu değeri veren ve ona derin bir saygı duyan gerçek Müslümanlardan eylesin!

. إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ

       “Rabbimiz Allah’tır deyip sonra da dosdoğru yaşayanlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir” (Ahkâf 46/13)

  لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ لَا يَضُرُّهُمُ مَنْ خَذَلَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللهِ، وَهُمْ كَذَلِكَ

      “Ümmetimden bir grup her zaman hak üzerine kâim ve sâbit olacak; başkalarının kendilerini yüzüstü bırakmaları onlara asla zarar vermeyecek ve onları sarsmayacak; onlar, Allah’ın emri gelinceye, kıyâmet kopuncaya kadar bildikleri yolda istikamet üzere devam edecekler ve hallerini bozmayacaklar.” (Buhari, İ’tisam: 10; Müslim, İman: 247)

       Muhterem Müslümanlar!

       Ramazan gelirken bin nazla gelir. Gece gündüz hep gufranla, tüllenir durur ve insanların günahlarını siler götürür. Süresi dolunca da kendini duyura duyura gider, Ramazanlaşan ruhlara tam bir boşluk yaşatmamak için; hayrı, bereketi, neş’esi sıkıştırılmış bir gün diyebileceğimiz, bayrama bizi emanet eder.

    Bayramlar kısalığına rağmen haftaların, hatta ayların vâridâtını, hayrını, bereketini ve neşesini bağrında saklayan zaman dilimleridir. Bayramlarda Cenâb-ı Hakk’ın öyle ekstradan teveccühleri ve sürpriz ihsanları vardır ki onlara bayram olmayan on ayda, belki birkaç senede ulaşılamaz. Yapılan bütün hayır hasenat ve ibadetü taat ancak Cenâb-ı Hakk’ın teveccühüyle değer kazanır. Bayramlar işte böyle bir ilâhî teveccühün en önemli vesilelerindendir; âdeta bir ömrü tatlandıracak kadar ilâhî lütuflara mazhar olma vaktidir.

       

Bizim bayramımız; evveli rahmet, ortası mağfiret ve sonu da Cehennem ateşinden kurtuluş olan Ramazan-ı Şerif’i tam değerlendirip, ateşten âzâd olma ümidimiz üzerine kurduğumuz bir bayramdır. Biz, Ramazan’ı ve oruç günlerini arkada bırakmanın değil, hata ve günahların ağırlığından kurtulmuş olmanın bayramını yaparız.

    Bir hadis-i şerifte şöyle buyuruluyor: “Ramazan Bayramı sabahı, melekler yollara dökülür ve şöyle seslenirler: “Ey Müslümanlar topluluğu! Keremi bol olan Rabbinizin rahmetine koşunuz. O (Celle Celâluh), bayram gününde kuluna çokça iyilik ve ihsanda bulunur, bolca mükâfat verir. Siz gece ibadet etmekle emrolundunuz ve bu emri yerine getirdiniz. Gündüz ise oruç tutmakla emrolundunuz, orucu da tuttunuz. Bayram namazını kıldıktan sonra da bir münadi şöyle seslenir: Müjdeler olsun size! Rabbiniz sizi bağışladı. (Münzirî, et-Terğîb, I, 465, h. no: 671-1588)

         Bayram günleri, yapılan amellerin katbekat karşılığının verildiği mübarek bir zaman dilimidir.

        Allah Rasulü (s.a.s), bayram namazına giderken ve gelirken yollara dizilenlerin bayramlarını kutlar, (Dihlevî, 2/92) bayram namazları sonunda sadaka ve hediyeler verir, vermeye de teşvik ederdi. Bu verilenlerin günahların bağışlanmasına vesile olacağını bildirirdi. (Müslim, Salâtü’l-Iydeyn 9)

      Peygamber Efendimiz (sallallahualeyhi ve sellem), bayramlık elbiseler giymiş çocukların, neşe ve sevinç içinde oynadıklarını görmüştü. Onların yanından geçerken, yırtık elbiseli bir çocuğun kenarda oturup diğerlerini hüzünle seyrettiğini gördü. Rahmet Peygamberi hemen onun yanına vardı; halini hatırını sorup gönlünü almak istedi. Çocuk, ağlayarak babasının şehit olduğunu ve kimsesiz kaldığını söyledi. Peygamber Efendimiz, çocuğun ellerinden şefkatle tuttu, saçlarını sevgiyle okşadı; “Yavrucuğum, Allah’ın Rasûlü baban, Âişe annen, Fatıma ablan, Hasan ile Hüseyin de kardeşlerin olsun ister misin?” dedi. Sonra  onu alıp cennetlere değişilmeyecek mübarek evlerine götürdü; yedirdi içirdi ve güzelce giydirdi . Daha sonrada manası iyi olmayan Büceyr ismini,  “Artık senin adın Büceyr değil, müjdeci anlamına gelen  “Beşir” olsun” diyerek değiştirdi ve adeta ona yeni bir doğum yaşattı. Beşir, oynayan çocukların yanına gülerek döndü ve bayramını sevinerek geçirdi. Böylece Şefkat Peygamberi, önce ağlayan bir yetimin yüzünü güldürmüş, sonra bayram yapmıştı.

     Aziz Müminler!

   Hakiki manada değerlendirilebilen bayramlar, ekilen fitne tohumlarıyla birbirinden uzaklaşmış ve âdeta vahşileşmiş insanların yeniden toparlanmasına ve birbirleriyle kucaklaşmalarına vesile olabilir. Bayramların bereketinden istifade için her anının sevgi, dostluk, kardeşlik ve hayrı hasenat adına dolu dolu geçirilmesi gerekir. Bayramlarda insanların gurbet ve yalnızlıkları paylaşılmalı, bütün kırık gönüllerin sıkıntıları giderilmeye, üzgün yüzler güldürülmeye çalışılmalıdır. Allah Rasulü (s.a.s) buyuruyorlar ki: “Canım kudret elinde olan Allah’a yemin ederim; sizler iman etmedikçe cennete giremezsiniz. Birbirinizi sevmedikçe de iman etmiş olmazsınız!” Öyleyse Efendimizin tavsiyesine kulak verip akrabalarımıza, yakınlarımıza, dostlarımıza, zor durumdaki kardeşlerimize, sevginin ilk adımını, onları arayıp bayramlarını kutlayarak atalım. Bayramları neşe ve sevinç günleri olarak niteleyen Peygamber Efendimiz’in irşadını dikkate alalım. Aktüalitenin bizleri boğmasına izin vermeyelim. Bayramlarımızı, yaralarımızı sarma adına bir hamleye dönüştürelim.

    Bayramların herkesi kucaklayan, herkese açık o yumuşak ve müsamahalı atmosferi içinde küskünlükler giderilebilir, insanlar arasında kaynaşma sağlayacak faaliyetlerde bulunulabilir, gerçekleştirilen ziyaretlerle büyüklerin gönülleri alınabilir, iltifat ve hediyelerle küçüklerin gönülleri sevinçlere gark edilebilir ve hatta Müslüman olmayan insanlarla bile değişik diyalog köprüleri temin edilerek, bir sulh atmosferi oluşturulup onlara karşı önyargıya sahip bulunmadığımız ortaya konabilir.

    Özellikle vahşetin katlanarak cereyan ettiği, çeşit çeşit bombaların kullanıldığı bir dönemde, dünyanın böyle umumî bir sulhe çok ihtiyacı vardır. Bayramı sadece kendi adımıza değil, kardeşlerimiz adına hatta tüm insanlık adına yaşayalım. Bayramımız yeni bayramlar doğursun. Sevincimiz yeni sevinçlerin başlangıcı, huzurumuz nice huzursuzlukların çaresi olsun. Mutluluğumuz dünyanın dört bir yanındaki acılara teselliler sunsun

        Hâsılı: Dünyadaki bayramları Allah’a şükrederek ve zikrederek değerlendirenler, vicdanında imanın zevkine uyananlar, İslamî aşk ve heyecanını hayatının sonuna kadar koruyanlar, bir ömür kulluk orucuna devam edip Hazreti Azrail’in “gel” demesini iftar vakti sayanlar hem dünyada hem ahirette peşi peşine o harika bayramlara kavuşacaklardır. Evet, ömrü Ramazan olanın ahireti bayram olur. 

  Bu duygularla, mübarek Ramazan Bayramı’nızı kutlar, bütün insanlığa hayırlar getirmesini dilerim.

 وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتّٰى يَأْتِيَكَ الْيَقينُ

Sana ölüm gelip çatıncaya kadar Rabbine ibadet et. (Hicr:15/99)

أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللهِ تَعَالَى أَدْوَمُهَا وَإِنْ قَلَّ

     “Amellerin Allah’a en sevimlisi, az da olsa devamlı olanıdır.” (Buhârî, rikâk 18)                                       

      Ramazan’ın gelip geçtiği gibi, ömür de geçip gitmektedir. Bir ibadet mevsimi olan Ramazan ayını; oruç, mukabele, evrad-ü- ezkâr, teravih, itikaf, iftar, sahur, infak ve misafirlerimize ikramlarla değerlendirmeye çalıştık. Kâmil bir mü’min; sadece belli vakitlerde ibadet etmekle yetinmez, bütün ömrünü kulluk şuuruyla değerlendirir, her an ibadet ediyormuş gibi yaşar ve yaşamaya devam eder. Ramazan’da ibadet ve şahsi hayatımıza kazandığımız kıvamı, Ramazan’dan sonra da sürdürmeye gayret etmeliyiz.

       Cenâb-ı Hakk’ın ihsanının gelmesi için gereken kurallardan biri de ibadetlere devam edilmesidir. Allah’ın bize olan muamelesi, bizim Allah’a olan kulluğumuzdaki, kıvam ve devam ölçüsünde olacaktır. 

    İnsanın, ibadet ü taate sabır, sebat, azim ve kararlılıkla devam etmesi, mârifete açılma adına da çok önemlidir. İnsan Allah’a kulluk konusunda ciddî cehd ü gayret sarf ederse, Allah da ona yardımcı olacaktır. “Bizim uğrumuzda gayret gösterip mücahede edenlere, elbette muvaffakiyet yollarımızı gösteririz.” (Ankebut;69) Ayeti bu hakikate işaret etmektedir. 

             Özellikle Ramazan’dan sonra da devam etmemiz gereken hususlardan bazıları şunlardır:

     Peygamber Efendimiz (s.a.s): “Kim Ramazan orucunu tutar ve ona Şevval ayından altı gün oruç ilave ederse, bütün seneyi oruçlu geçirmiş gibi olur.” Buyurur.  Ramazan’dan sonra Şevval ayında, altı gün oruç tutmak müstehaptır. (Müslim, Sıyâm 204) Şevval ayı orucuyla, pazartesi perşembe oruçlarıyla… oruçlarımıza devam etmeliyiz.

       Bu kutlu ay, damaklara bir Kur’ân tadı çalmış ve insanlara bir evrâd-ü-ezkâr disiplini de aşılamıştır. Ramazan’dan sonra da dil, tilavet-i Kur’ân, zikir, tesbih, salavat ve istiğfar gibi şeylerle meşgul edilerek yalandan, gıybetten ve kötü sözlerden alıkonulmalıdır. Hatta bazen, “Ağzımdan gıybet adına bir söz çıkarsa, aralıksız şu kadar oruç tutup sadaka vereceğim.” demek suretiyle gıybete giden yollar, baştan kapatılmalıdır. Bedenin ihtiyaçları olduğu gibi ruhunda ihtiyaçları vardır. Her gün, bir miktar Kur’an okuma ve değişik dualarla niyazda bulunma Allah ile irtibatımız açısından çok önemlidir. Cenâb-ı Hak: “Ey iman edenler! Allah’ı çok zikredin, O’nu sık sık anın. Sabah akşam O’nu takdis ve tenzih edin.” Buyurmaktadır. (Ahzab,33/41-42)

      Bizlerde, Ramazan’da kazandığımız Kur’ân okuma alışkanlığımızı,  nafile ibadet yapma alışkanlığımızı, kendimize göre bir hedef koyarak Ramazan’dan sonra da devam ettirmeye gayret göstermeliyiz.

       Oruçla insan sadakat ve vefayı öğrenir. Kul, belirli zaman dilimlerinde belirli şeylerden vazgeçerek, Allah’a vefalı olduğunu göstermiştir. Allah’a karşı vefalı davranan bir insan, zamanla aile ve sosyal hayatında da tam bir “vefa abidesi” konumuna yükselir. Fakirin hâlini hatırlar, onların ihtiyaçlarına koşar, herkese yardım elini uzatır, zekatını ödemekten asla kaçmaz, hatta sadaka vermeye ve infak etmeye hiç doyamaz. Dolayısıyla Mümin, bu hassasiyetlerini Ramazan’dan sonra da devam ettirmelidir.

      İnsan, Ramazan orucu sayesinde,  sosyal hayatta diğer insanlarla bağlar kurar. Komşularını, tanıdıklarını iftara davet eder. Farklı insanlarla iftar programlarında tanışır. Ramazan’dan sonra da oluşan bu muhabbeti değişik vesilelerle devam ettirmeye çalışmalıdır. Hatta bu mevzuda yapamadıklarını da yıl içine yayarak telafi etmeyi planlamalıdır. Gelecek sene daha bereketli bir ramazan geçirebilmek için de şimdiden alternatif tavsiyelere müracaat etmelidir.

       Oruç insanı sabra ve aç kalmaya alıştırmıştır. O, yemeye içmeye karşı sabrettiği gibi Kendisine reva görülen sevimsiz davranışlar karşısında “Ben oruçluyum.” der, sabreder.  Bundan sonra da sabırlı olmaya devam etmelidir.

    Nefsin frenlenmesi bakımından aç kalma ve az yeme ciddi bir dinamiktir. Onun içindir ki ehlullah, sürekli riyazat yaparak ruhî kıvamlarını korumaya çalışmışlardır. İnsan Ramazan’dan sonra da yemesine içmesine dikkat etmelidir.

       Ramazan’dan sonra,  ibadetlerde olduğu gibi İslam’ı yaşamada,  iyi bir temsil ve temsilde de devamlılık esastır. Sürekliliği bulunan bir temsil mutlaka çevremize de yansıyacak ve hüsnükabul görecektir.

      Üstad Bediüzzaman’a hizmet etmiş talebelerden, bazılarını tanıma imkânı bulan bir ehli tahkik şöyle der. Bu süre zarfında onların namazlarını özene bezene kıldıklarına, evrad-u- ezkârlarında kusur etmediklerine, hiç aksatmadan gecelerini ihya ettiklerine, abdestlerinde çok dikkatli olduklarına, her birisinin temizlik ve nezafet erbabı olduğuna şahit oldum. Çünkü onların arkasından gittikleri zat, bütün bu hususlarda fevkalâde dikkatliydi. O, bütün ömrünü çok ciddi bir kulluk şuuruyla geçirdiğinden bu tavrı çevresine de aksetmiş ve temsilde temadi tesirsiz kalmamıştır. 

     Sözün özü;  iyi birer kul olabilmemiz için, birbirimize yardımcı olmalı ve birbirimizi hayırlı işlere teşvik etmeliyiz. Başkalarının dirilişine yardım edersek, aynı zamanda kendimizin de diri kalmasına yardım etmiş oluruz. Ramazan’da kazandığımız güzel alışkanlıkları, fıtrat haline getirelim, yılın diğer zamanlarına da yaymaya çalışalım.                   

      Rabbim bizleri, gerçek manada iman edip, Salih amel işleyerek, birbirlerine hakkı ve sabrı tavsiye edenlerden eylesin.

 

إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ (1) وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ(2)لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ

Biz Kur’ân’ı indirdik kadir gecesi.

Bilir misin nedir kadir gecesi?

Bin aydan daha hayırlıdır kadir gecesi!(Kadir Suresi, 1-3)

اللّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ كَرِيمٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي

Hazreti Aişe validemiz (r.a) şöyle diyor: Dedim ki: Ya Resûlullah, Kadir Gecesi’ni bilirsem onda ne şekilde dua edeyim? Şöyle buyurdu: “Allahım! Sen çok affedicisin,cömertsin, affetmeyi seversin. Beni de bağışla!”(Tirmizi, deavât 84)

Kadir Gecesi;şerefli, değerli, azametli gece manalarına gelir. Kur’an’ın ifadesiyle, Kadir Gecesini ihyâ eden bir insan, bin ayı ihyâ etmiş gibi sevap alır. Böyle gecelerde Allah’ın bize fazlından lütuf olarak verdiği sevaplar, çok değerlidir ve dokunulmazlıkları vardır. Onları bizden hiç kimse alamaz.

Cebrail (as), Peygamberimiz’e ilk vahyi bu gece getirmiş ve Kur’ân’ın ilk parçası olan Ikra (Alak) sûresinin ilk âyetleri de Kadir Gecesi’nde nâzil olmuştur.

Kıyamete kadar gelecek yüz milyarlarca insana, dünya ve ahirette rehberlik edecek olan bir Kitab’ın, yeryüzüne indiriliş gecesi olması nedeniyle, Kadir gecesine“Gecelerin Sultanı” denmiştir.

Bu gecenin fazileti hakkında Resûlullah sallallahü aleyhi vesellem şöyle buyurmuştur: “Her kim inanarak ve sevabını Allahtan umarak ramazanda oruç tutarsa, geçmiş günahları affedilir ve her kim inanarak ve sevabını umarak Kadir gecesini ihya ederse, geçmiş günahları bağışlanır.” (Buhârî, iman 25, 27, 28; savm 6, teravih 1)

Kadir Gecesi yatsı namazında, cemaatte hazır bulunanda, ondan biraz da olsa nasibini almıştır. (Kurtubi, 20/138)

Bu gecede Kur’an’ın her harfinin sevabı katlanarak verilir. Bu gece yapılacak en önemli ibadetlerden birisi, duyup hissetmeye çalışarak gözyaşlarıyla Kur’an okumaktır.Tövbe ve istiğfar, bir mü’minin devamlı yapması gereken amellerdendir. Allah hakları için tövbe ve istiğfar etmenin, eğer üzerimizde kul hakkı varsa onlar için de helalleşmenin, kırgınlık ve dargınlıkları gidermenin, gönül almanın tam zamanıdır.

Yapabiliyorsak geceyi bütünüyle ibadet ü taatle, evrad ü ezkârla, özellikle namaz kılarak değerlendirebiliriz.

Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem) Kadir gecesinin bütün sene içerisinde, Ramazan’da ve Ramazan’ın özellikle son on gününde, son on gün içinde de tek gecelerde aranmasını tavsiye etmiştir. (Buhârî, fadlu leyleti’l-kadr, 2-3; Müslim, sıyâm, 205-220).

Aslında Kadir gecesinin vakti, Fahr-i Kâinat Efendimize bildirilmiştir. Haber vermek için çıktığında iki kişinin münakaşa ettiğini görmüş, bunun üzerine: “Kadir gecesini haber verecektim ama münakaşa edenlerle meşgul olurken Kadir Gecesi bana unutturuldu.” buyurmuştur. (Buhârî, leyletu’l-kadr, 4).

Müçtehidler, Kadir gecesini 27. geceye tahsis etmişler ve ümmet arasında o gece Kadir gecesi olarak ihya edilir olmuştur. Üstad Bediüzzaman’ın ifadesiyle, hakikî olmasa da madem ümmet o geceye o nazarla bakıyor, inşallah hakikî hükmünde kabule mazhar olur. Pek çok ehlullah gibi Bediüzzaman da Kadir gecesini bir gün öncesi ve bir gün sonrası ile (daha bir itina göstererek) ihya etmiştir.

Kadir gecesini karşılama ve değerlendirme adına pusuya yatmak olarak da isimlendirebileceğimiz itikâf; kuvvetli bir sünnettir. Hicret’in ikinci yılında orucun farz kılınmasından, vefatına kadar Ramazan’da itikâf yapmıştır. (Ahmed b. Hanbel, Müsned, II, 67, 129).

Efendimiz(s.a.s) her Ramazan’da, son on gün i’tikâfa girerdi. Vefat ettiği yılda ise, -bir önceki yıl seferde olduğu için itikafa giremediğinden- yirmi gün i’tikâfa girdi.( Buhârî, İ’tikâf: 17).

İ’tikaf erkek için, ezan okunup, kamet getirilen, yani cemaatle beş vakit namaz kılınan cami içinde; kadın için ise, evinin namaz için tahsis ettiği bir odasında veya odasının bir köşesinde i’tikaf niyetiyle bir süre beklemek ve oturmaktır.

Netice olarak, Ramazan’ın son günlerinde itikaf yapmalı, elden geldiğince teravihleri uzun uzun kılarak, bu mübarek zaman dilimini en iyi şekilde değerlendirmeye çalışmalıyız. Bizler; her geceyi Kadir, her kişiyi Hızır bilerek,herkese saygılı olur, her muhtaca yardım eder, herkesin elinden tutarsak, Kadiri değerlendirmiş Hızırı da bulmuş oluruz.

Bir diğer önemli hususta; Terâvih namazının bitmesi nedeniyle, Ramazan Bayramı gecesi insanların cemaatle namazdan ve zikirden gaflet ettikleri bir zaman dilimidir. Oysa bayram gecelerini, ibadetle geçirmek çok faziletlidir. Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve selem şöyle buyurur: “Her kim Ramazan ve Kurban bayram gecelerini Allah’tan ecir bekleyerek ibadetle geçirirse, kalplerin öldüğü gün onun kalbi ölmeyecektir” buyurur. (İbni Mace, sıyam 67) İbadetlegeçirmektenmaksat; zikir, namaz, Kur’an okumak, tekbir, tesbih, tehlil ve istiğfar gibi amellerdir.

Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem bir başka hadislerinde ise;  “Beş gecede yapılan dua geri çevrilmez. Regaib gecesi, Şabanın 15. Gecesi (Beraat Gecesi), Cuma, Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı gecesi.” Buyurmuşlardır. (İbn Asakir, Tarihu Dimaşk, 10/408; Deylemi, 2/196)

İmam Şafi , İbni Ömer (r.a)’in Ramazân Bayramı gecesini ihyâ ettigini belirtmiştir. İbrahim ibni Muhammed ise söyle demiştir: “Medine ehlinin hayırlı kimselerinden bazılarını gördüm ki, bayram gecesi Mescid-i Nebeviye geliyorlar, gecenin bir saatine kadar dua ediyorlardı.

Bütün bunları dikkate aldığımızda, önümüzdeki arefe gününün akşamını da iyi değerlendirmeli ve hadislerde ifade edilen müjdeye nail olmaya çalışmalıyız. Bu geceyi, diğer kandil gecelerini değerlendirdiğimiz gibi, namazla, Kur’an okuyarak, istiğfarla, duayla geçirmeliyiz.

Rabbim bizleri, kadir gecesini idrak etmeye, bayram gecelerini değerlendirmeye muvaffak kılsın!

الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ {3} أُوْلَـئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقّاً لَّهُمْ دَرَجَاتٌ عِندَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ{4

    Muhterem Müslümanlar! Hutbemiz, Ramazan da infak ve Fıtır sadakası hakkında olacaktır.

Kur’ân’ı Kerimde en geniş anlamlı kelimelerden biriolan infak, gerçek / hakkıyla mü’min olanların bir vasfı olarak zikredilir. Mü’minin en önemli vasıflarından biri olan “cömertlik”; Allah’ın verdiğini O’nun yolunda sarfetmekdemektir.

Başta okumuş olduğumuz ayet-i kerimede mealen; “Gerçek müminler ancak o müminlerdir ki (…) Namazı hakkıyla ifa edip, kendilerine nasip ettiğimiz mallardan hayırlı işlerde harcarlar. İşte gerçek müminler onlardır…” Buyrulmaktadır. (Enfal; 3,4.)

   Ramazan ayının dostluğa ve kardeşliğe, bakan bir yanı davardır. İnsan, oruç vesilesiyle yiyecek dahi bulamayanların hâlini düşünür, açken onların durumunu çok daha iyi anlar. Bu durum o insanın cömertlik hislerini şahlandırır. Ramazan adeta ahlak-ı âliyeden olan, “cömertlik eğitimi” ninyapıldığı bir zaman dilimi haline gelir.  Bu nedenle mü’minler yapacakları değişik hayır ve hasenatı, özellikle Ramazan-ı Şerif’te daha fazla yapmaya gayret ederler.

Efendimiz (s.a.s); “Ramazan ayında verilen sadaka daha faziletlidir.” Buyurarak, insanları bu konuda teşvik etmişlerdir. (Tirmizi, Zekât, 28.) Her zaman cömert davranan Allah Resulü, Ramazan’ın gelmesiyle adeta coşardı.  İbn Abbas’ın ifadesiyle, bilhassa Ramazan ayında, Cebrail (a.s)’la buluştuğu zaman Efendimizin cömertliği daha da artardı… O günlerde Allah Rasûlü (s.a.s) insanlara rahmet getiren rüzgârdan daha cömert olurdu.” Buhârî, Bedü’l–vahy 5, 6, Savm 7, Müslim, Fezâil 48, 50.  Yani elinde-avucunda kalan en son şeyleri de dağıtıverirdi. Zaten Nebiler Sultanı insanların en cömerdiydi. Kendinden bir şey istendiğinde varsa verir, olmadığı takdirde de vaat ederdi. Bazen üzerine giydiği tek bir elbiseyi isteyen olur, O’ da hiç çekinmeden hemen verirdi.

      Allah Resûlü (s.a.s) bir gün; Elhâkümü’t-tekâsürsûresini okudu, اَلْهٰيكُمُ التَّكَاثُرُ –Dünyalıklarla böbürlenmek, oyaladı sizleri- “İnsanoğlu malım malım der. Halbuki âdemoğlunun yiyip tükettiği, giyip eskittiği ve sağlığında tasadduk edip gönderdiğinden başka kendisinin olan neyi var? (Gerisini ölümle terk eder ve insanlara bırakır.)” buyurdu.  

Bu hakikat bir yerde, “İnsan öldüğünde melekler ne getirdi diye bakar, geride kalanlar ise ne bıraktı diye bakar” denilerek ifade edilmektedir.

    Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), Ramazan’dasadece ibadet etmekle yetinmez, hayır adına ne varsa hepsini yaparak Allah’la daha bir yakınlık kurmaya gayret ederdi. O (s.a.s) Ramazan’daki hayatıyla da, “işte kul budur”  dedirtecek bir kulluk ortaya koyardı.

 

Ramazan’daki ikram veya cömertlik tamamen kişilerin inisiyatifine de bırakılmamış, ramazana mahsus ibadetlerden biri olan “fidye” ve “fıtır sadakası”yla adeta bir alt sınır çizilmiştir. Daha fazlasını yapamayanlar, hiç olmazsa bundan geri kalmamalıdır.

    Fıtır Sadakası; İnsan olarak yaratılmanın, Ramazan orucunu tutup bayrama ulaşmanın bir şükrüdür. Ramazan’da, orucun mahiyetine zarar veren davranışlar nedeniyle, bir özür veya eksiklerin tamamlanması için verilmesi gereken bir sadakadır. İbni Abbas’tan (r.a) gelen rivayet şöyledir:

“Resûlullâh fitreyi; oruç tutanı anlamsız ve çirkin davranışlardan temizlesin, muhtaçlara da yiyecek bir lokma olsun diye farz kılmıştır.” Buhârî, Zekât, 70-78; Müslim, Zekât, 12-16.

    Fıtır Sadakası, halk arasında fitre diye bilinir ve bir sadakat nişanıdır. Fitre emri, hicretin ikinci yılında Ramazan orucunun farz kılınmasıyla birlikte gelmiştir. Efendimiz, bir hadislerinde hür olsun köle olsun, erkek olsun kadın olsun her Müslüman adına fitre verilmesi gerektiğini bildirmiştir. (Müslim, Zekât 12)

    Fitre vermek; Hanefi mezhebine göre vaciptir.  Hanefi mezhebinde; uygulamada vaciple farz arasında bir fark yoktur. Fıtır sadakasının verileceği yerler ile zekâtın verileceği yerler aynıdır. Buna göre, zekât verilebilen herkese fitre de verilebilir.

     Fıtır sadakası bayramdan önce de verilebilir. İmam Şâfiî bir ay, İmam Ebû Hanîfe bir yıl öncesinden ödenebileceği görüşündedirler.

      Aziz Mü´minler!

      Burada bazıları tarafından yanlış anlaşılan bir meseleyi izah etmekte fayda var.

   Hayır ve hasenat adına yapmamız gerekenleri bir an evvel yapıp, yerlerine ulaştırmak mecburiyetindeyiz. Elimizde tutup da Kadir gecesinde verelim daha çok sevap alalım düşüncesi bir açıdan doğru değildir. Kendimize Kadir gecesine kadar vereceklerimizi derleme toparlama yada O gece ekstra bir şeyler verme hedefi koyabiliriz, bu olabilir. Ama birikenleri hemen vermeliyiz. İhtiyaç sahiplerinin bir an önce iftar ve sahurlarını yapacakları, az da olsa nefes alacakları, yardımların ve paketlerin onlara ulaşmasına acil ihtiyaç var. İnancımız odur ki; mazlumlara ulaştırılan yardımlar, ne zaman olursa olsun, Kadir gecesinde ulaşmış gibi, Rabbimizin yanında makbul ve değerli olacağı, onun sonsuz rahmetinden umulur.

     Evveli rahmet, ortası mağfiret ve sonu da Cehennem ateşinden kurtuluş olan Ramazan ayının mağfiret günlerindeyiz. Bu günler, biz kullara bakan yönü ile Rabbimize istiğfarda bulunacağımız istiğfar günleridir.

    Mevlamızdan niyazımız; sahurlarda yapılan istiğfarlar, tutulan oruçlar, tilavet edilen Kur’anlar hürmetine… yaptığımız her türlü hayırlı amelleri, nezdinde kabul ederek bizleri mağfiretiyle bağışlasın.

وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلٰى حُبِّه مِسْكينًا وَيَتيمًا وَاَسيرًا

      Kendileri ihtiyaç duydukları halde yiyeceklerini, sırf Allah’ın rızasına ermek için fakire, yetime ve esire ikram ederler. (İnsan/76; 8)

مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُحْسِنْ إِلَى جَارِهِ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ،

     Allah’a ve âhiret gününe iman eden kimse komşusuna iyilik etsin. Allah’a ve âhiret gününe iman eden kimse, misafirine ikramda bulunsun!    (Buhârî, edeb 31)    

        Muhterem Müslümanlar! Hutbemiz, Ramazan da ikramda bulunma   hakkında olacaktır.

      Ramazan’da sosyal hayata açılan iyilik kapılarından biri de ikramdır. Selâm vermek ve yemek yedirmek, toplumda köklü dostlukların kurulması ve sıcak ilişkilerin gelişmesi adına iki önemli vesiledir. Dolayısıyla herhangi bir zamanda veya Ramazan ayı gibi belli mevsimlerde, sofralarımızı tanıdık tanımadık, toplumun her kesiminden insanlara açmamız, Allah Resûlü’nün önemli bir sünnetini ihya anlamı taşımaktadır.

      Abdullah b. Selam der ki: Hz. Peygamber (s.a.s) Medine’ye varınca halk ona doğru koşuştu ve: “Resulullah geldi” denildi. Resulullah (s.a.s) den işittiğim ilk şey şu sözüydü: “Ey insanlar! Selamı yayın, yemek yedirin, sıla-i rahime önem verin ve insanlar uykudayken namaz kılın. Böyle yaparsanız cennete girersiniz.” Tirmizi 4/652 (2485) ve İbn Mace 1/423 (1334),2/1083 (3251). Beyhaki, 3090.

      “Herhangi birinizin sofrası, misafirinin önünde yayılı bulunup kaldırılıncaya kadar, melekler sevabı onun için olacak şekilde salâvat-ı şerife getirirler.” Taberânî, Evsat. Meleklerin salavatı “Allahım bu kulunu affet” manasında O kul için dua etmeleridir.

     Yine başka bir rivayette ise Resulullah (s.a.s): “Aç olanı doyurun, hasta olanı ziyaret edin ve esir olanı kurtarın” (Buhari, etime (195). Beyhaki, 3087) buyurdu.

    Abdullah İbni Amr dan rivayet edildiğine göre; bir kimse Resûlullah (s.a.s)’e “Müslümanın hangi ameli daha hayırlıdır?” diye sordu. Hz. Peygamber de: “Tanıdık tanımadık herkese yemek yedirmen ve selam vermendir.” (Buhârî, Îmân 6, 20; Müslim, Îmân 63.

     “Ey İnsanlar! … Sofranız herkese açık olsun, çokça ikram edin,… Böylece selametle Cennet’e girersiniz!” İbn-i Mâce, Et’ime, 1; Dârimî, Salât, 156 Buyurmuşlardır.

     Peygamber Efendimiz (s.a.s), “sofranız herkese açık olsun” sözüyle; zengin-fakir, ayırmamış; yemek yedirmeyi mutlak bırakmıştır. Bu açıdan gayr-i müslime de olsa ikramda bulunmak bu sözün muhtevasına dâhildir. Soframızı herkese açık tutmamız, misafirimiz kim olursa olsun yemek yedirmemiz mümince bir davranış ve önemli bir temsildir.

    Efendimiz (s.a.s)’in İftar ve Sahurlarda İkramları:

   Her zaman ikramı seven ve ümmetini de teşvik eden Efendimiz (s.a.s) Ramazan’da da oruçlulara iftar verilmesi hususunda ümmetini ayrıca teşvik etmiştir.

    “Her kim oruçlu birini yedirip-içirip hoşnut ederse, Allah da ona mahşer günü havuzumdan öyle bir su içirir ki Cennet’e girinceye kadar bir daha susuzluk çekmez.” Buyurmuşlardır.  (İbn Huzeyme, es-Sahîh 3/191; el-Beyhakî, Şuabü’l-îmân 3/306.)

Başka bir rivayette; “… Ramazan, yardımlaşma ayıdır… O ayda kim bir oruçluyu iftar ettirirse bu, günahlarının bağışlanmasına ve Cehennemden kurtulmasına sebep olur. Aynı zamanda oruçlunun sevabı kadar sevap verilir. Oruçlunun sevabından da bir şey noksanlaşmaz.”  Buyurmuşlardır.

    Peygamber Efendimiz’in ikramı iftarla sınırlı değildi, sahurda da misafir kabul ederdi. İrbâd b. Sâriye (r.a) şöyle demiştir: Resûlüllah (s.a.s) Ramazan’da beni sahur yemeğine davet etti de: “Mübarek yemeğe buyur” dedi. Ebû   Dâvud   ile   Nesâi.    

   Zeyd İbni Sâbitin de şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Biz Resûlullah (s.a.s) ile birlikte sahur yemeği yedik sonra da sabah namazını kıldık.” Buhârî, Savm 19; Müslim, Sıyâm 47.

     Peygamber Efendimiz (s.a.s) cemaate namaz kıldırdıktan sonra bazen döner: “Herkes evine ağırlayabileceği kadar misafir alsın!” derdi. Sahabe Efendilerimiz de imkânları ölçüsünde bir, iki veya üç kişi alır, evlerine götürürlerdi. Şayet misafir edilmedik kimse kalırsa, onları da Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) kendisi misafir ederdi. Yine böyle bir gün Resûl-i Ekrem Efendimiz arkadaşlarından, mescitte ikamet eden Suffe ashâbından ağırlayabilecekleri kadarını evlerine misafir etmelerini istedi. Onlar da birer ikişer kişi alıp evlerine götürdüler. Ancak geriye beş kişi kalmıştı. Allah Resûlü, o beş kişiye, “Haydi, bize buyurun!” dedi ve onları Hazreti Âişe’nin hanesinde misafir etti. Hz. Âişe Validemiz, misafirlerine undan ve etten yapılmış bir çeşit yemek getirdi. Onu yemelerinden sonra da hurmadan yapılmış bir tatlı ikram etti. Ardında da süt içtiler.

     Değerli Müminler!

     Bugün İslam’ı evrensel manada temsil etmeye gayret edenler; ikrama ayrı bir derinlik ve güzellik katmış; verdikleri iftar davetleriyle,  hazırladıkları gıda paketleriyle ya da farklı aktivitelerle,  İslam’ın şefkatli yüzünü, ulaşabildikleri herkese göstermişlerdir ve göstermeye de devam etmektedirler. Efendimiz (s.a.s): “Komşusu açken tok yatan bizden değildir” (Hakim, Müstedrek, 4/183, no: 7307) buyurmuş. Yine; “Mü’minlerin derdiyle dertlenmeyen de bizden değildir.” Buyuruyor. (Buhârî, Edeb, 27; Müslim, Birr, 66).

     Özellikle günümüzde, yıllardır uygulanan planlı, sistemli ve asimetrik bir tahribat projesi ile,  hakları ellerinden alınarak hapsedilen anne babalar esir, onların evlatları da yetim hükmündedirler. İmkânlarımızı zorlayarak ta olsa,  onlara yardımcı olma hem Hak katında hem de mazlumların yanında çok değerli ve kıymetli olacaktır.

     Hadis-i Kudsîde geçtiği üzere Allah (c.c.)  Kıyamet günü şöyle der: Ey âdemoğlu! Hastalandım, beni ziyaret etmedin, Beni doyurmanı istedim, beni doyurmadın, senden su istedim, bana su vermedin”.

      Âdemoğlu da: Sen âlemlerin Rabbi iken, ben seni nasıl ziyaret edebilir, seni nasıl doyurabilir, sana nasıl su verebilirdim? der.

      Allah Teâlâ: “Falan kulum hastalandı, ziyaretine gitmedin. Onu ziyaret etseydin, beni onun yanında bulurdun. Falan kulum senden yiyecek istedi, vermedin. Eğer ona yiyecek verseydin, verdiğini benim katımda mutlaka bulacağını bilmez misin? Falan kulum senden su istedi, vermedin. Eğer ona istediğini verseydin, verdiğinin sevâbını katımda bulurdun. Bunu bilmez misin?” buyurur. (R. Salihin, 898; Müslim, Birr 43) (Şamile,2569).

      Hadis, Yüce Allah’ın, kullarına yapılan iyiliği, âdeta kendisine yapılmışçasına önemsediği ve bu düzeyde değerlendirdiğinin önemli bir ifadesidir.

   Ne mutlu, böylesine kutsi bir gayretle ömürlerinin her anını değerlendirenlere,

  Müjdeler olsun, sofralarını herkese açarak fakire, yetime ve esire ikramda bulunanlara!